Uitleg

Letterlijk betekent het woord thangka: 'verzameling van letters' of 'vastgelegde boodschap'. Dat thangka's meer zijn dan decoratieve plaatjes, ziet de toeschouwer wel, maar om de boodschap te ontcijferen is meer kennis nodig. Het ontcijferen van de boodschap komt niet op de eerste plaats: de allereerste bedoeling van een thangka is dat de afbeelding het hart raakt, dat het de toeschouwer 'iets doet' en daardoor nieuwsgierig maakt naar die boodschap.

Een thangka dient daarnaast verschillende doelen:

  • ze zijn een hulp bij het onderricht. Vroeger legden rondtrekkende monniken de mensen in de dorpen de Dharma uit aan de hand van thangka's die ze, opgerold, met zich meedroegen
  • ze zijn een hulp in de meditatie
  • ze zijn een hulp bij het onthouden van de afstammingslijnen
  • ze worden gebruikt om de eigenschappen van de afgebeelde Boeddha's aan te roepen. Een thangka en een beeld zijn 'meegroei- objecten': naarmate men zich verder verdiept in de Dharma en in de symbolische betekenissen van de afbeeldingen, verdiept het inzicht in en het begrip van wat er nu werkelijk te zien is.

Voor veel van de makers van de thangjka's en beelden op deze tentoonstelling is dat een reis zonder eind: achter iedere deur bevindt zich weer een schatkamer van informatie, met aan het eind weer een deur...

THANGKA EN TRADITIE

De traditie van thangka schilderen is oud en gaat terug tot de tijd van Shakiyamuni. Thangka's worden getekend volgens een grit, dat precies de verhoudingen van de afbeelding aangeeft. Die juiste verhoudingen zijn belangrijk omdat de afbeeldingen informatie overbrengen en een ondersteuning zijn voor het spirituele pad. De thangka's en de beelden zijn beelden van verlichting, en moeten zo perfect mogelijk zijn. De kennis van deze verhoudingen, van de verschillende aspecten van de afbeeldingen, van de betekenis van de verschillende symbolen wordt doorgegeven van vader op zoon, van leraar op leerling. De deelnemers aan de tentoonstelling zijn allemaal leerlingen van Andy Weber. Andy Weber begon 30 jaar geleden zijn studie als thangka-schilder in Nepal, bij zijn eerste leraar Lhundup Amdo. Zijn belangrijkste leraar is Thargye, die inmiddels in de 70 js en nog steeds leidinbg geeft aan zijn thangka schilders.

DE THANGKA'S EN BEELDEN

Sommige afbeeldingen zien er zeer vriendelijk en vredelievend uit, andere afbeeldingen lijken eerder gevaarlijk. Deze afschrikwekkende afbeeldingen roepen vaak vragen op. Vreedzame Boeddha's zoals de 5 Dhyani Boeddha's, Groene en Witte Tara, Shakiyamuni Boeddha of de Medicijn Boeddha passen in het beeld van liefdevolle vriendelijkheid, zoals wij dat kennen. Toch zijn ook de vervaarlijk ogende Boeddha's, zoals Hayagriva, Vajrayogini en Vajrapani een symbool van compassie. Soms is er behoefte aan een vriendelijk woord, maar soms zijn andere middelen nodig om de boodschap over te brengen. Net zoals een ouder zijn of haar kind eerst vriendelijk verbiedt dingen te doen die gevaarlijk zijn, en als het kind niet luistert daarna de stem verheft en uiteindelijk kwaad wordt om het kind voor grote narigheid te behoeden.Een aantal Boeddha's zijn afgebeeld in een omhelzing met hun partner (Vajrasattva, de 5 Dhyani Boeddha's). De betekenis hiervan is dat de mannelijke vorm wordt gezien als de 'daadkracht', terwijl de vrouwelijke vorm wordt gezien als 'wijsheid'. Twee aspecten die niet buiten elkaar kunnen: zowel wijsheid als daadkracht komen pas tot hun recht als ze samengaan: wat is wijsheid zonder daadkracht? Wat is daadkracht zonder wijsheid? De mandala's die te zien zijn (Mandala van Vajravahari, Avalokiteshvara, Yamantaka, Amitayus), zijn eigenlijk tweedimensionale afbeeldingen van een driedimensionaal gebouw. De vergelijking met een plattegrond klopt niet helemaal, maar gaat wel enigszins op. Een mandala is een verblijfplaats van een godheid. Door een van de vier toegangspoorten kan het centrum van de mandala bereikt worden, waar die godheid aanwezig is (soms als een afbeelding, soms als een symbool of een lettergreep). Alle afbeeldingen in de mandala hebben betekenis: van de kleur van de poorten tot de goden die nectar schenken vanaf hun wolken, tot de rand van vuren buitenom de mandala.